Psychoteka • Przewodnik dla Ciebie
Jak rozpoznać, jakiego rodzaju pomocy potrzebujesz i od czego zacząć. Nie musisz znać wszystkich różnic przed pierwszym spotkaniem — ten przewodnik pomoże Ci wybrać możliwy kolejny krok.
01 • Od czego zacząć?
Zastanów się, co najbardziej utrudnia Ci obecnie funkcjonowanie, jak długo to trwa i jak bardzo wpływa na sen, pracę, naukę, relacje oraz codzienne obowiązki. Nie musisz samodzielnie stawiać sobie diagnozy.
Dobrym pierwszym krokiem może być konsultacja psychologiczna. Psycholog pomoże uporządkować trudności, wstępnie ocenić sytuację i wskazać, czy potrzebna jest diagnoza, psychoterapia, konsultacja psychiatryczna albo inna forma wsparcia.
Jeżeli problem utrzymuje się, wraca w podobnych sytuacjach albo dotyczy emocji, relacji i utrwalonych sposobów reagowania, warto rozważyć psychoterapię.
Gdy pojawia się znaczne pogorszenie nastroju, bezsenność, silny lęk, pobudzenie, dezorganizacja lub trudność w wykonywaniu podstawowych obowiązków, warto skonsultować się z psychiatrą.
Konsultacja psychiatryczna, psychoterapia i wsparcie psychologiczne mogą się uzupełniać. Skorzystanie z jednego rodzaju pomocy nie wyklucza pozostałych.
02 • Psycholog
Psycholog ukończył studia magisterskie z psychologii. Może prowadzić konsultacje, udzielać pomocy psychologicznej oraz — jeśli ma odpowiednie przygotowanie — przeprowadzać diagnozę psychologiczną z wykorzystaniem wywiadu, obserwacji i testów.
Konsultacja może pomóc nazwać problem, ocenić jego wpływ na codzienne życie i zaplanować dalsze postępowanie.
Psycholog może pomóc w kryzysie, trudnościach emocjonalnych i relacyjnych albo przeprowadzić diagnozę w obszarze swoich kompetencji.
03 • Psychoterapeuta
Psychoterapia jest zaplanowaną metodą leczenia i pracy nad utrwalonymi trudnościami. Zwykle obejmuje regularne spotkania, wspólnie ustalone cele oraz przyglądanie się emocjom, zachowaniom, relacjom i sposobom radzenia sobie.
Psychoterapia może być pomocna, gdy trudności wpływają na relacje, poczucie własnej wartości, emocje lub codzienne funkcjonowanie i wymagają pogłębionej pracy.
Zapytaj o całościowe szkolenie psychoterapeutyczne, certyfikat lub status osoby w trakcie szkolenia oraz o regularną superwizję pracy klinicznej.
04 • Psychiatra
Psychiatra ukończył studia medyczne i specjalizację z psychiatrii. Ocenia stan psychiczny i somatyczny, stawia diagnozę medyczną, planuje leczenie, może zlecać badania i przepisywać leki. Farmakoterapia nie musi być jedyną ani automatyczną formą leczenia.
Szczególnie wtedy, gdy pojawia się znaczne pogorszenie nastroju, silny lęk, bezsenność, wyraźna dezorganizacja, nietypowe pobudzenie albo trudność w podstawowym funkcjonowaniu.
W zależności od potrzeb psychiatra może zaproponować farmakoterapię, psychoterapię albo połączenie kilku form pomocy.
05 • Kogo wybrać?
Rodzaj pomocy zależy od nasilenia objawów, czasu ich trwania i celu, z którym przychodzisz. Jeśli nadal nie masz pewności, zacznij od konsultacji z psychologiem albo psychiatrą i opisz możliwie konkretnie, co się dzieje.
Rozważ konsultację psychologiczną i wstępne uporządkowanie sytuacji.
Rozważ psychoterapię prowadzoną przez odpowiednio przygotowanego specjalistę.
Rozważ konsultację psychiatryczną — również równolegle z pomocą psychologiczną lub psychoterapią.
06 • Bezpieczny wybór
Masz prawo zapytać o przygotowanie specjalisty, sposób pracy i zasady spotkań. Rzetelna osoba odpowie na te pytania spokojnie i jasno.
Źródła i dalsza lektura
Przewodnik opiera się na informacjach Narodowego Funduszu Zdrowia i Rzecznika Praw Pacjenta. Zasady korzystania ze świadczeń mogą się zmieniać, dlatego przed umówieniem wizyty warto sprawdzić aktualne informacje.
Materiał ma charakter edukacyjny i ogólny. Nie zastępuje indywidualnej konsultacji, diagnozy ani leczenia. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia potrzebna jest natychmiastowa pomoc.
Nadal nie wiesz, od czego zacząć?